เจ้าของจดหมายวันนี้ชื่อคุณนพพร เล่ามาให้ฟังว่า ภริยาของคุณนพพรนำที่ดินไปจำนองธนาคารแห่งหนึ่ง ขณะนี้ไม่มีปัญญาจะส่งทั้งต้นและดอกเป็นปีแล้ว เนื่องจากธุรกิจขาดทุน ถ้าเป็นไปได้ขอให้ธนาคารยึดที่ดินที่จำนองเอาไปเลย แต่ก็เกรงว่าจะเกิดปัญหาอีก จึงเขียนจดหมายมาถามปัญหาข้อแรกว่า ถ้าธนาคารยึดที่ดินที่จำนองขายทอดตลาดแล้วหาได้เงินมาไม่เพียงพอจะชำระหนี้เงินต้นและดอกเบี้ยที่ภริยาค้างธนาคารอยู่ธนาคารจะมีสิทธิเรียกร้องเพิ่มเติมอีกได้หรือไม่ ขอตอบปัญหาข้อนี้ว่า ภริยาของคุณนพพรจะขอให้ธนาคารยึดที่ดินที่จำนองขายทอดตลาดเอง โดยไม่ผ่านกระบวนการทางศาลก่อนไม่ได้ ซึ่งต่างกับการจำนำที่ผู้รับจำนำมีสิทธิบังคับจำนำได้เองโดยไม่ต้องฟ้องศาล กล่าวคือ หากลูกหนี้ผิดนัดไม่ชำระหนี้และเจ้าหนี้ผู้รับจำนองประสงค์จะบังคับจำนอง เจ้าหนี้จะต้องบอกกล่าวบังคับจำนองไปยังลูกหนี้ก่อนว่า

ดิฉันและสามีแต่งงานทำการค้าขายเครื่องสุขภัณฑ์ ต่อมาสามีได้ไปขอกู้ยืมเงินเพื่อนคิดดอกเบี้ยนอกระบบกัน เพื่อนของสามีก็ให้เงินมาหมุนลงทุนในกิจการสุขภัณฑ์หลายครั้ง และแต่ละครั้งสามีจะเป็นผู้ลงชื่อในสัญญากู้ว่าเป็นผู้กู้เพียงผู้เดียว ส่วนดิฉันลงชื่อเป็นพยานในสัญญากู้ทุกครั้งเช่นกัน ขณะนี้เงินต้นที่ยังค้างชำระอยู่เกือบล้านบาทในระหว่างที่เราสมรสกันแล้ว ก็ได้สร้างทรัพย์สินหลายอย่าง รวมทั้งที่ดินและตึกแถวที่ขายเครื่องสุขภัณฑ์ ซึ่งเป็นชื่อสามีคนเดียวถือกรรมสิทธิ์ไว้และนำจำนองไว้กับธนาคาร ต่อมาเราแยกทางกัน โดยฟ้องศาลเยาวชนและครอบครัวได้พิพากษาให้หย่า โดยที่ดินและตึกแถวดังกล่าวเป็นสินสมรส ปัญหาที่เกิดขึ้นคือ ขณะนี้สามีได้หนีไปต่างประเทศและจะไม่กลับมาแล้ว เพราะมีเงินติดตัวไปด้วย ก่อนไปสามีได้ทำการไถ่ถอนจำนองที่ดินและตึกแถวจากธนาคารแล้วขายให้กับญาติผู้พี่ของสามี หลังจากศาลมีคำพิพากษาแล้ว ดิฉันอยากจะปรึกษาคุณสุกัญญาให้ข้อกฎหมายดังนี้

เป็นคำถามจากลูกศิษย์ โดยลูกศิษย์บอกมาว่า เมื่อก่อนนี้ตนเองมีความมั่นใจว่าเจ้าหนี้ฟ้องให้ผู้ค้ำประกันชำระหนี้แทนลูกหนี้ตามสัญญาค้ำประกันได้ เพราะแม้หนี้ขายลดเช็คจะเป็นหนี้ที่เพิ่งจะเกิดขึ้นหลังจากทำสัญญาค้ำประกันแล้ว ก็เป็นหนี้ในอนาคต ที่มีการค้ำประกันได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 681 วรรคสอง แต่เมื่อเร็ว ๆ นี้เถียงกับเพื่อนเกี่ยวกับปัญหานี้ เพื่อนเห็นว่าเจ้าหนี้ฟ้องผู้ค้ำประกันไม่ได้ โดยอ้างว่าหนี้ขายลดเช็คไม่ใช่หนี้ในอนาคตตามความหมายในมาตรา 681 วรรคสอง และเพื่อนยังอ้างคำพิพากษาฎีกาที่ 3397/2527 มาสนับสนุนอีกด้วย จึงเกิดความไม่แน่ใจ ขอให้อาจารย์ช่วยอธิบายให้กระจ่างด้วย ผมเห็นด้วยกับลูกศิษย์ว่า หนี้ขายลดเช็คตามปัญหานี้เป็นหนี้ในอนาคตที่มีการค้ำประกันได้ตามมาตรา 681 วรรคสอง

"เบี้ยปรับต่างกับดอกเบี้ยอย่างไร ทำไมระยะหลัง ๆ นี้ศาลมักจะวินิจฉัยว่า ดอกเบี้ยเงินกู้เป็นเบี้ยปรับ และศาลใช้ดุลพินิจลดดอกเบี้ยเงินกู้ที่สัญญาได้ตกลงกันไว้ตามที่ศาลเห็นสมควร โดยศาลเห็นว่าเป็นเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วน ช่วยอธิบายให้ละเอียดด้วย" จากจดหมายของผู้ใช้ชื่อว่า "นักศึกษา" เบี้ยปรับคือ เงินที่ลูกหนี้สัญญาแก่เจ้าหนี้ว่าจะใช้ให้แก่เจ้าหนี้เมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้หรือไม่ชำระหนี้ให้ถูกต้องสมควร ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 379 ถ้าเบี้ยปรับที่กำหนดกันไว้สูงเกินส่วน ศาลมีอำนาจลดลงได้ตามที่ศาลเห็นสมควร ในการที่จะวินิจฉัยว่าสมควรเพียงใดนั้น กฎหมายให้วิเคราะห์ทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แต่เพียงทางได้เสียในเชิงทรัพย์สินเท่านั้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 383